Loop op een zaterdag door een willekeurige straat in Zuilenstein of Batau en de kans is groot dat je ergens een container voor de deur ziet staan. Met daarin een keukenblok in eikenfineer, een stuk tussenmuur en een schuifdeurtje met matglas. De rijtjeswoningen die Nieuwegein in de jaren zeventig groot maakten, worden massaal opengebroken. De dichte keuken achter de woonkamer maakt plaats voor een open keuken met een eiland, waar koken en leven door elkaar lopen.
De trend is niet nieuw, maar wel hardnekkig. Wie met een bord op schoot naar de televisie keek terwijl een ander alleen in een keukentje van twee bij drie stond, snapt waarom. Een open keuken maakt een smalle woning ineens ruim, en het licht van de tuinkant valt tot aan de voorgevel.
Wat er achter de muur zit
Wat in de woonbladen minder aandacht krijgt, is wat zo’n verbouwing vraagt van de elektra. In veel van deze huizen hangt nog de oorspronkelijke groepenkast, of een kast die ooit half is bijgewerkt. Drie of vier groepen voor het hele huis waren in 1975 genoeg. Er stond een fornuis op gas, een koelkast en misschien een mixer. Een moderne keuken heeft een inductieplaat, een oven, een vaatwasser, een combimagnetron, een kokendwaterkraan en een afzuigkap die allemaal tegelijk aan kunnen staan.
Dat gaat niet op een of twee groepen. Een inductiekookplaat heeft doorgaans een perilexaansluiting op twee groepen nodig, of krachtstroom als je een driefase-aansluiting hebt. De oven, de vaatwasser en de magnetron horen elk op een eigen groep. En de stopcontacten boven het werkblad, waar de waterkoker en de airfryer in gaan, geef je liever ook een eigen groep. Alles achter aardlekschakelaars van 30 mA, zoals NEN 1010 voorschrijft.
Een oud-collega aan het Merwedekanaal
Hoe dat in de praktijk gaat, zag ik vorig jaar bij een oud-collega die in een hoekwoning vlak bij het Merwedekanaal woont. Ze had een prachtig ontwerp, inclusief een kookeiland met een stopcontact in de zijkant. De keukenleverancier stond al ingepland toen ze Elektricien Nieuwegein vroeg om de bestaande installatie te bekijken. Dat was op een dinsdagavond in maart, ze stond met de deur van de meterkast open en een kop thee in haar hand en wist niet goed waar ze naar keek.
Het bleek dat de hele benedenverdieping, inclusief de oude keuken, op één groep zat. Er was geen aparte aardlek voor de keuken en voor perilex was nergens ruimte. De groepenkast is vervangen, er kwamen nieuwe groepen voor elk zwaar apparaat en de kabel naar het eiland ging door de vloer voordat de tegelzetter begon. Omdat haar betonvloer geen kruipruimte had, moest dat via een sleuf, en dat wil je echt niet doen als de nieuwe vloer er al ligt.
Plannen voordat de muur valt
De les uit haar verhaal is eigenlijk een volgorde. Eerst het ontwerp, dan het gesprek over de elektra, en pas daarna de sloophamer en de keukenmonteur. Wie een muur weghaalt, haalt vaak ook leidingen weg die daarin liepen, naar de schakelaar van de gang of een stopcontact in de woonkamer. Dat kun je vooraf uitzoeken. Achteraf wordt het hakken en breken in een vers gestucte wand.
Denk ook aan het licht. In een open ruimte wil je boven het werkblad helder licht en boven de tafel juist iets dat je kunt dimmen. Dat vraagt aparte schakelaars en lichtpunten op de goede plek, bij voorkeur in de tekening en niet als bijzaak.
Mijn oud-collega kookt inmiddels met uitzicht op de tuin. Haar man zit aan de andere kant van het eiland met de laptop, en de kinderen doen huiswerk aan de tafel. Toen ik vroeg wat het beste was aan de verbouwing, zei ze dat het al een halfjaar niet meer was voorgekomen dat de stoppen eruit vlogen. Bij Elektricien Nieuwegein hadden ze dat ook al voorspeld.
